UNESCO Dünya Mirasları Listesi

UNESCO, yani United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization yani Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü dünya üzerindeki kültürel ve doğal varlıkları Dünya Mirasları Listesi (World Heritage List) ile destekliyor ve koruma altına alıyor. Bir ülkeye ait olmaktan çok insanlığın ortak mirası gözüyle bakılan ve gelecek nesillere aktarılması için çalışılan bu kültürel ve doğal varlıkları korumak için 175’ten fazla ülke bir sözleşmeye imza atmış (1972’de yapılan sözleşmeye ülkemiz 1983 yılında imza atmış). İmzalayan ülkelerce seçilen 21 ülke temsilcisinin oluşturduğu komiteler aday gösterilen varlıklar arasından seçimlerini yaparak Dünya Mirasları Listesi’nde yer alacak olanları belirliyor. Listede yer almak önemli, böylece bu varlıkları dünyanın farkında olmasına, tanımasına fırsat doğuyor. Ortak bir bilinç oluşturmak, sonrasında turizme katkıları vs. de eklersek listede olmak gerçekten önemli. Bu aynı zamanda Dünya Miras Fonu’ndan da pay alarak değerlerin korunmasına katkı sağlamak demek oluyor.

UNESCO Dünya Mirasları Listesi’ni kültürel varlıklar, doğal varlıklar ve ikisini de içeren karma dünya mirasları oluşturuyor. Ülkemizden de 2015’deki son güncellemeyle birlikte toplam 15 kültürel ve doğal varlığımız Dünya Mirasları Listesi’nde yer alıyor. Hangileri olduğuna ve ne zaman listeye alındıklarına bakarsak:

Yurt dışı bir gezi gündemdeyse gideceğim şehirlerde listede olan bir yer var mı diye hep bakarım ben. Varsa orayı görmek isterim, gezi planıma alırım hemen. Ülkemizde ise, listede yer alan pek çok yeri gördüm. Listede olmayan; ama olmayı fazlasıyla hak ettiğini düşündüğüm pek çok yer de var. Bin yıllardır pek çok uygarlığın yaşadığı ve eşi benzeri olmayan sayısız kültürel eserin ve doğal güzelliklerin olduğu ülkemizden listede az sayıda varlığın yer alması biraz şaşırtıcı ve üzücü. Mesela listeye bakıp da nasıl olur da Efes Antik Kenti olmaz diye hep düşünürüm. Niye yok acaba diye şöyle bir araştırınca gördüm ki bir de geçici liste (tentative list) varmış. Bu listede 2011 itibarıyla ülkemizden 25 kültürel/doğal varlık bulunuyor. Orada olması beni kesmese de Efes de geçici listede; ama ilginçtir ki 1994’ten beri. (Not: Nihayet 2015’de asıl listeye girmeyi başardı)

Geçici listeyle ilgili durum şöyleymiş: Ülkeler önce listeye girmek istediği varlıkla ilgili koruma detaylarını da içeren bilgileriyle birlikte adaylıklarını UNESCO Dünya Miras Merkezi’ne bildiriyor. Dünya Miras Merkezi’nin tavsiyeleriyle kapsamlı adaylık dosyaları hazırlanıyor. Dosyalar tamamlanınca komitenin onayına sunuluyor. Bu aşama oldukça uzun bir süreçmiş. Dünya Miras Merkezi’nin uygun görüşü ve ICOMOS (Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi) ve/veya IUCN (Uluslararası Dünya Doğayı Koruma Birliği) uzmanların yerinde inceleme yapmasını takiben büronun ve komitenin onayıyla geçici listeden asıl listeye alınıyormuş. Mesela 2000 yılında onaylanan geçici listede yer alan Selimiye Camii ve Sosyal Kompleksi ancak 2011 yılında asıl listeye alındı.

Geçici liste ise şöyle (2015 güncellemesi):

Karain Mağarası (Antalya) [1994]
Ahlat Eski Yerleşimi ve Mezar Taşları (Bitlis) [2000]
Alahan Manastırı (Mersin) [2000]
Alanya (Antalya) [2000]
Harran ve Şanlıurfa Yerleşimleri (Şanlıurfa) [2000]
İshakpaşa Sarayı (Ağrı) [2000]
Konya Selçuklu Başkenti (Konya) [2000]
Mardin Kültürel Peyzaj Alanı (Mardin) [2000]
Selçuklu Kervansarayları Denizli-Doğubayazıt Güzergâhı [2000]
St. Nicholas Kilisesi (Antalya) [2000]
St. Paul Kilisesi, St. Paul Kuyusu ve Çevresi (Mersin) [2000]
Sümela Manastırı (Trabzon) [2000]
Afrodisias Antik Kenti (Aydın) [2009]
Likya Uygarlığı Antik Kentleri (Antalya ve Muğla) [2009]
Perge Antik Kenti (Antalya) [2009]
Sagalassos Antik Kenti (Burdur) [2009]
Göbeklitepe Arkeolojik Alanı (Şanlıurfa) [2011]
Beyşehir, Eşrefoğlu Camii (Konya) [2011]
St. Pierre Kilisesi (Hatay) [2011]
Ani Tarihi Kenti (Kars) [2012]
Aizanoi Antik Kenti (Kütahya) [2012]
Beçin Ortaçağ Kenti (Muğla) [2012]
Birgi Tarihi Kenti (İzmir) [2012]
Gordion (Ankara) [2012]
Hacı Bektaş Veli Külliyesi (Nevşehir) [2012]
Hekatomnos Anıt Mezarı ve Kutsal Alanı (Muğla) [2012]
Niğde’nin Tarihi Anıtları (Niğde) [2012]
Mamure Kalesi (Mersin) [2012]
Odunpazarı Tarihi Kent Merkezi (Eskişehir) [2012]
Yesemek Taş Ocağı ve Heykel Atölyesi (Gaziantep) [2012]
Zeugma Arkeolojik Siti (Gaziantep) [2012]
Laodikeia Antik Kenti (Denizli) [2013]
Sardes Antik Kenti ve Bintepeler Lidya Tümülüsleri (Manisa) [2013]
Ceneviz Ticaret Yolu’nda Akdeniz’den Karadeniz’e Kadar Kale ve Surlu Yerleşimleri [2013]
Anavarza Antik Kenti (Adana) [2014]
Kaunos Antik Kenti (Muğla) [2014]
Korykos Antik Kenti (Mersin) [2014]
Arslantepe Arkeolojik Alanı (Malatya) [2014]
Kültepe Arkeolojik Alanı (Kayseri) [2014]
Çanakkale ve Gelibolu 1. Dünya Savaşı Alanları (Çanakkale) [2014]
Eflatunpınar: Hitit Su Anıtı (Konya) [2014]
İznik (Bursa) [2014]
Mahmutbey Camii (Kastamonu) [2014]
Ahi Evran Türbesi (Kırşehir) [2014]
Vespasianus-TitusTüneli (Hatay) [2014]
Zeynel Abidin Camii ve Mor Yakup Kilisesi (Mardin) [2014]
Anadolu Selçuklu Medreseleri (Erzurum, Sivas, Kayseri, Konya ve Kırşehir) [2014]
Akdamar Anıt Müzesi (Kilisesi) (Van) [2015]
Dağlık Frigya Vadisi (Kütahya, Afyon ve Eskişehir) [2015]
Antik Aspendos Kenti Tiyatrosu ve Su Kemerleri (Antalya) [2015]
Harşena Dağı ve Pontus Kral Kaya Mezarları (Amasya) [2015]
Yıldız Saray Kompleksi (İstanbul)[2015]
Stratonikeia Antik Kenti (Muğla) [2015]
Uzunköprü (Edirne) [2015]
Eshab-ı Kehf (Kahramanmaraş) [2015]
Mudurnu Tarihi Ahi Kenti (Bolu) [2015]
İsmail Fakirullah Türbesi (Siirt) [2015]
Güllük Dağı-Termessos Milli Parkı (Antalya) [2000]
Kekova (Antalya) [2000]
Tuz Gölü Özel Çevre Koruma Alanı [2013]

Hepsinin asıl listeye mümkün olduğunca erken girebilmesini umuyorum.

Sizin yaşadığınız yerlerde olan veya bir gezi sırasında gördüğünüz ve mutlaka listede olmalıydı dediğiniz doğal/kültürel bir yer var mı?  Listeye nereler eklenmeli?

Tüm dünyadaki Dünya Mirasları Listesi’ne buradan bakabilirsiniz. Ayrıca 2012 dünya miraslarıyla ilgili bir posterim olsun derseniz siteye üye olarak buradan kredi kartıyla 2,5 Euro ödeyerek postayla evinize getirtebilirsiniz. Sanırım noel tatili nedeniyle benimki yaklaşık bir ayda geldi. Çift yönlü posterin bir yüzünde tüm liste ve birkaç fotoğraf diğer yüzünde ise bu liste harita üzerinde birkaç kısa açıklamayla gösteriliyor. 50×78 cm. boyutundaki harita sadece İngilizce, Fransızca ve İspanyolca dillerinde.

You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed.You can leave a response, or trackback from your own site.
2 Responses
  1. Osman says:

    Gerçekten de Efes gibi bir yer nasıl olur da senelerdir daimi listeye alınmaz insanın aklı almıyor. Yukarıda bahsedilen yerlerin çoğunu görmüş biri olarak diyebilirim ki Efes o listede olmayı en çok hakeden yer.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir